---
title: "Beyin Fıtığı Nedir? Neden Olur? Tedavisi"
description: "Beyin fıtığı ya da beyin herniasyonu beyin dokusu, kan ve beyin-omurilik sıvısının (BOS) kafatası içinde normal pozisyonundan başka bir yere kayması ile oluşur."
date: 2020-02-10
lastmod: 2021-09-08
author: "Prof. Dr. Engin Çakar"
canonical: https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-fitigi-nedir-neden-olur-tedavisi/
lang: tr-TR
---

# Beyin Fıtığı Nedir? Neden Olur? Tedavisi

## Beyin Fıtığı Nedir?

Beyin fıtığı ya da beyin herniasyonu beyin dokusu, kan ve beyin-omurilik sıvısının (BOS) kafatası içinde normal pozisyonundan başka bir yere kayması ile oluşur.

Bu sorun **en sık olarak** *[kafa travması](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-hasari-nasil-tedavi-edilir/), [inme](https://doktorfizik.com/inme-hakkinda-her-sey/), [beyin kanaması](https://doktorfizik.com/inme/beyin-kanamasi-sonrasi-iyilesme-sureci/) veya [beyin tümörü](https://doktorfizik.com/inme/beyin-tumoru-tipleri/)nün neden olduğu* **[beyin ödemi](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-odemi-belirtileri-ve-tedavisi/) sonucu gelişir.** Beyin fıtığı acil müdahale gerektiren bir durumdur. Eğer **hemen tedavi edilmezse sıklıkla ölümcüldür.**

## Beyin Fıtığı Tipleri

Beyin fıtığı, yer değiştiren beyin dokusunun yerine göre sınıflanır. Başlıca 3 tipi vardır:

![Beyin Fıtığı Nedir? Neden Olur? Tedavisi](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2021/02/Brain_herniation_types-927x1024.jpg.webp)

Kaynak: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brain\_herniation\_types.svg

### Subfalsin

Beynin orta hattındaki *falks serebri* denilen zarın altında beyin dokusu yer değiştirir. Yani bir taraftaki beyin dokusu diğer tarafa (örneğin sağdan sola) geçmiştir. En sık görülen beyin fıtığı tipidir. *(görselde 3 numara)*

### Transtentorial herniasyon

**Aşağı yönlü transtentorial veya unkal:** Temporal lobun bir parçası olan *unkus*, aşağı doğru *posterior fossa* olarak isimlendirilen alana kayar. İkinci en sık görülen tiptir. *(görselde 1 numara)*

**Yukarı yönlü transtentorial herniasyon:** Beyincik ve beyin sapı, *tentorium serebelli* denilen zardaki bir çentikten yukarı doğru hareket eder. *(görselde 5 numara)*

### Serebellar tonsiller

Serebellar tonsiller, kafatasının tabanında beyin ile omuriliğin birleştiği yerdeki *foramen mangum* denilen açıklıktan aşağıya hareket eder. *(görselde 6 numara)*

Ameliyatla oluşturulmuş yapay bir delikte de beyin fıtığı meydana gelebilir. *(görselde 4 numara)*

## Beyin Fıtığı Neden Olur?

![Beyin fıtığı, tipik olarak beyin ödemi nedeniyle oluşur. Ödem, beyin dokusu üzerine baskı yaparak (kafa içi basıncı arttırarak) dokuların normal pozisyonlarından itilmesine yol açar. ](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2020/02/beyin_fitigi_neden_olur.jpg.webp)

Tipik olarak [beyin ödemi](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-odemi-belirtileri-ve-tedavisi/) nedeni ile oluşur. **Ödem, beyin dokusu üzerine baskı yaparak** *(kafa içi basıncı arttırarak)* **dokuların normal pozisyonlarından itilmesine yol açar.** Beyin fıtığının en sık nedenleri:

- Subdural hematom *(kafatası içinde beyin yüzeyinde kanama)*
- Ödem yapan [kafa yaralanması](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-hasari-nasil-tedavi-edilir/)
- [İnme](https://doktorfizik.com/inme/inme-nedir-beyin-nasil-etkilenir/) veya [Beyin kanaması](https://doktorfizik.com/inme/beyin-kanamasi/) *(örneğin anevrizma nedenli)*
- [Beyin tümörü](https://doktorfizik.com/inme/beyin-tumoru-tipleri/) *(primer ya da metastatik)*
- [Beyin apsesi](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-apsesi-nedir-belirtileri-ve-tedavisi/) (bakteri ya da mantar enfeksiyonu kaynaklı)
- [Beyinde sıvı birikmesi](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyinde-sivi-birikmesi-hidrosefali/) *([hidrosefali](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyinde-sivi-birikmesi-hidrosefali/))*
- Beyin ameliyatı
- Radyoterapi komplikasyonu olarak
- Beyin yapısında gelişimsel bir bozukluk olan Chiari malformasyonu

## Beyin Fıtığının Belirtileri Nelerdir?

![Beyin fıtığı, hemen tedavi edilmezse hayati yapıları zedeleyebilir. Beyin ölümü, solunumsal veya kardiak arrest, kalıcı beyin hasarı, koma, ölüm gibi komplikasyonlar gelişebilir.](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2020/02/beyin-fitiginin-belirtileri.jpg.webp)

- Göz bebeklerinde genişleme (Dilate pupiller)
- Baş ağrısı, uyuşukluk
- Konsantrasyon güçlüğü
- Kan basıncı yüksekliği
- Refleks kaybı
- Nöbetler
- Anormal postür, sert vücut hareketleri
- Kardiak arrest (kalp durması)
- Bilinç kaybı, [koma](https://doktorfizik.com/populer-konular/genel-saglik/koma-ve-bitkisel-hayat-nedir/)

### Beyin Fıtığında Görülen Komplikasyonlar

**Beyin fıtığı, hemen tedavi edilmezse hayati yapıları zedeleyebilir.** *Beyin ölümü, solunumsal veya kardiak arrest, kalıcı beyin hasarı, [koma](https://doktorfizik.com/populer-konular/genel-saglik/koma-ve-bitkisel-hayat-nedir/), ölüm gibi komplikasyonlar gelişebilir.* Bu komplikasyonlar hastalığın tipine ve ciddiyetine göre değişir.

## Beyin Fıtığının Tedavisi

![Beyin fıtığı acil müdahale gerektiren bir durumdur. Eğer hemen tedavi edilmezse sıklıkla ölümcüldür. Beyin fıtığının tedavisinde; fıtığa yol açan ödem ve basınç rahatlatılmalıdır.](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2018/10/ilk-gun-inme-tedavisi-1024x683.jpg.webp)

Beyin fıtığı acil müdahale gerektiren bir durumdur. *Eğer hemen tedavi edilmezse sıklıkla ölümcüldür.* Beyin fıtığının tedavisinde; **fıtığa yol açan ödem ve basınç rahatlatılmalıdır.** Fıtığın nedeni ve ciddiyeti, tedavi şeklini etkiler.

- Beyin fıtığı beyin tümörüne bağlı gelişti ise; tümör, ameliyatla çıkarılır.
- Kan birikimi *(hematom)* veya [apse](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-apsesi-nedir-belirtileri-ve-tedavisi/) söz konusu ise yine cerrahi müdaheleyle çıkar.
- Fazla sıvıyı boşaltmak için kafatasına açılan bir delikten beynin içindeki boşluklara uzanan bir tüp konur. *(ventrikülostomi)*.
- Beyin dokusundan sıvı çekmek için osmotik tedavi veya diüretik tedavi uygulanır.
- Kortikosteroidler ödemi azaltmak için kullanılır.
- [Kafatasının bir parçası çıkarılarak](https://doktorfizik.com/norolojik/kafatasindan-kemik-cikarilmasi-kraniotomi-nedir-neden-yapilir/) beyne genişleyebileceği alan sağlanabilir *([kraniotomi](https://doktorfizik.com/norolojik/kafatasindan-kemik-cikarilmasi-kraniotomi-nedir-neden-yapilir/))*.

Hastalık tedavi edilirken kişiye aynı zamanda bazı destek tedaviler verilmektedir. Bunlar arasında *oksijen tedavisi, hava yolunu açık tutacak tüp yerleştirilmesi, sedasyon (uyutma), nöbet önleyici ilaçlar, enfeksiyon söz konusu ise antibiyotikler* yer almaktadır.

**Beyin ödemi olan bir kişi BT, MRG ve kan tetkikleri gibi testlerle yakından izlenmelidir.**

## Referans

- *Munakomi S, M Das J.[Brain Herniation.](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542246/) [Updated 2019 Dec 6]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-.*

***Okumaya Devam Edin :** “[Beyin Tümörü Ameliyatı Sonrası Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon](https://doktorfizik.com/sinir-sistemi/beyin/beyin-tumoru-ameliyati-sonrasi-fizik-tedavi-ve-rehabilitasyon/)“*