Diz Kireçlenmesi: Uzman Özeti

Bu özet Prof. Dr. Engin Çakar tarafından gözden geçirilip onaylanmıştır ·

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerini tutmaz. Acil belirtilerde 112'yi arayın.

Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz eklemindeki kıkırdağın zamanla yıpranmasıyla ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açan yaygın bir eklem hastalığıdır. Tedavinin temelini egzersiz, kilo kontrolü ve hasta eğitimi oluşturur. Fizik tedavi, eklem içi ödem giderici ve doku yenileyici enjeksiyonların önemli yeri vardır. Ameliyat (protez), ilerlemiş ve diğer tedavilere rağmen yaşam kalitesini belirgin bozan durumlarda değerlendirilir.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

  • Diz ağrısı haftalardır sürüyor, merdiven inip çıkmayı veya yürümeyi kısıtlıyorsa
  • Sabah tutukluğu, dizde şişlik veya kilitlenme hissi varsa
  • Acil (kırmızı bayrak): dizde ani şişlik, kızarıklık, sıcaklık ve ateş (eklem enfeksiyonu olabilir); travma sonrası dize basamama; baldırda ağrılı şişlik (derin ven trombozu açısından değerlendirilmeli)
  • Gece ağrısı ve açıklanamayan kilo kaybı

Tedavi seçenekleri

  • Konservatif: düzenli egzersiz, kilo verme, aktivite düzenleme, uygun ilaçlar (topikal ve sistemik)
  • FTR: kuadriseps ve kalça kası güçlendirme, denge ve yürüme eğitimi, gerektiğinde ortez/destek ve fizik tedavi modaliteleri
  • Enjeksiyonlar: alevlenme dönemlerinde seçilmiş hastalarda eklem içi steroid; diğer enjeksiyon seçeneklerinin kanıt düzeyi değişkendir ve kişiye göre tartışılır ve seçilmiş vakalarda faydalı olabilir.
  • Cerrahi: ileri evre, yapısal hasarın belirgin olduğu ve konservatif tedaviye yanıt vermeyen hastalarda protez değerlendirmesi

Ameliyat mı, değil mi? Röntgendeki kireçlenme derecesi ile ağrı her zaman paralel değildir. Kararsız kalınan durumlarda ağrının şiddeti, gece ağrısı, yürüme mesafesi, egzersiz programına uyum ve yanıt, eşlik eden hastalıklar ve hastanın beklentileri birlikte değerlendirilir. Ağrının bel veya kalçadan yansıyıp yansımadığı da kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Kireçlenmede yürümek zararlı mı? Ağrı eşiğinde yürüme mesafesi uygun olacaktır. Ağrının tetiklenmesine sebebiyet verecek mesafede yürüyüşler uygun olmayabilir. Uygun dozda düzenli aktivite önerilir.

Kireçlenme tamamen geçer mi? Kıkırdak değişiklikleri büyük oranda geri dönmez ancak doku yenileyici hücresel tedaviler seçilmiş vakalarda ümit vericidir. Amaç ağrıyı ve işlevi iyileştirmektir.

Kilo vermek fayda sağlar mı? Fazla kilolu kişilerde kilo kaybı diz yükünü azaltır ve önerilir.

Diz protezi sonrası fizik tedavi gerekir mi? Evet, fizik tedavi ve rehabilitasyon ameliyat sonrası sürecin parçasıdır.

İlgili yazılar

Kaynaklar