---
title: "Raynaud Fenomeni – Soğuk Havada Parmaklarda Beyazlaşma ve Morarma"
description: "Raynaud fenomeni el ve ayak parmakları gibi vücudun uç kısımlarında kan dolaşımının bozulduğu bir durumdur."
date: 2024-02-20
lastmod: 2026-10-20
author: "Prof. Dr. Engin Çakar"
canonical: https://doktorfizik.com/populer-konular/genel-saglik/raynaud-fenomeni-soguk-havada-parmaklarda-beyazlasma-ve-morarma/
lang: tr-TR
---

# Raynaud Fenomeni – Soğuk Havada Parmaklarda Beyazlaşma ve Morarma

**Raynaud (Reyno)** fenomeni el ve ayak parmakları gibi vücudun uç kısımlarında kan dolaşımının bozulduğu bir durumdur. Esas olarak **soğuk ortamlarda, bazen de strese bağlı olarak gelişir**. *El ve ayak parmakları dışında dudaklar, burun, kulaklar, meme uçları da etkilenebilir.*

Raynaud fenomeninde en sık görülen belirti el parmaklarında renk değişikliğidir. **Önce beyazlaşma, ardından morarma ve daha sonra kırmızı renk** olur. Herkeste bu aşamaların tamamı görülmez. Örneğin **bazı kişilerin ellerinde sadece mor ve kırmızı renk** değişikliği **olur**. **Renk değişikliğine sıklıkla ağrı veya karıncalanma hissi eşlik eder.**

Soğuk havada dışarı çıkmak, hatta dondurulmuş yiyecek almak için buzluğa uzanmak gibi soğuk maruziyeti **Raynaud atağını** tetikleyebilir. Duygusal açıdan stresli zamanlarda da ortaya çıkabilir.

Başka bir hastalık olmaksızın tek başına olması primer Raynaud olarak sınıflanır. Görece sık bir durumdur. Kadınları daha çok etkiler. **Primer Raynaud fenomeni** bulunan kişilerin büyük bir kısmında başka bir tıbbi sorun gelişmez. Ancak bazen **lupus**, [skleroderma](https://doktorfizik.com/hastaliklar/skleroderma-sistemik-skleroz-hastaligi-nedir/) gibi başka hastalıklarla ilişkili **Raynaud** görülebilir. Bu durumlar sekonder Raynaud fenomeni olarak sınıflanır.

**İlginizi Çekebilir:** [Yüz Felci Neden Olur? Yüz Felci Belirtileri Nelerdir?](https://istanbulrehab.com/yuz-felci-neden-olur-yuz-felci-belirtileri-nelerdir/)

![Raynaud Fenomeni Belirtileri Nelerdir?](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2024/02/man-suffering-pain-in-hand-close-up-2023-11-27-05-25-05-utc-1024x683.jpg.webp)

## Raynaud Fenomeni Belirtileri Nelerdir?

- Raynaud fenomeni esas olarak el ve ayakları etkiler. **Soğuk havalarda parmaklarda renk değişikliği, ağrı, karıncalanma, uyuşma olabilir**. Ataklar genelde birkaç dakika sürer fakat bazen **2-3 saat devam edebilir.** Ellerin sıcak bir ortama geçmesi ile atak sonlanabilir.
- Primer hastalıkta her ataktan sonra parmaklar eski haline döner, atak sırasında rahatsızlık duyulsa da parmaklarda kalıcı hasar oluşmaz. Sekonder hastalık ise ağır seyredebilir, **parmak uçlarında ülser ve doku kayıplarına** yol açabilir. Ancak bu kadar ciddileşmesi nadirdir.
- Bazı kişilerde ayaklar, kulaklar, dudaklar, burun, meme uçları da etkilenebilir. Emziren annelerde meme uçları soğuk hava ile karşılaştığında **Raynaud fenomeni** gelişebilir.
- Parmaklarda yara (ülser) ve siyah doku oluşumu, renk değişikliğinin alışılandan uzun süre devam etmesi, **eklem ağrısı, cilt döküntüsü, kas güçsüzlüğü** gibi belirtiler varsa vakit geçirmeden doktora başvurulmalıdır.

## Raynaud Fenomeni Nedenleri

![Raynaud Fenomeni Nedenleri](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2024/02/heating-energy-crisis-in-europe-and-consumption-c-2023-11-27-05-21-01-utc-1024x683.jpg.webp)

Raynaud fenomeninin neden oluştuğu tam olarak anlaşılamamıştır. Renk değişiklikleri ve ağrı kan akımındaki kısa süreli azalma nedeniyledir. **Parmaklara olan kan akımı kısmen kan damarlarına dal veren sinir lifleri ile kontrol edilir.** *Aşırı soğuk gibi bazı koşullarda sinirler cevap olarak kan dolaşımını azaltabilir.*

Bu, vücudun sıcaklığını korumaya yönelik doğal bir reaksiyondur. **Raynaud fenomeni** olan kişilerde bu doğal tepkinin normalden çok daha hızlı geliştiği düşünülmektedir. Endişe gibi duygusal stresler de sinirleri uyararak parmak kan dolaşımının azalmasını tetikleyebilir.

Raynaud fenomeni **pnömotik matkap** gibi titreşim yapan makinelerin kullanılması ile de meydana gelebilir. Buna el-kol vibrasyon sendromu denir.

**Hipertansiyon ve anjina** tedavisinde kullanılabilen **beta-bloker** ve başka ilaçların yan etkisi sonucu da Raynaud fenomeni gelişebilir.

**İlginizi Çekebilir:** [Soğuk Havalarda Romatimza Ağrılarını Önlemek İçin 4 Öneri](https://doktorfizik.com/populer-konular/saglikli-yasam/soguk-havalarda-romatizma-agrilarini-onlemek-icin-4-oneri/)

## Tanı

Yakın zamanda **Raynaud fenomeni** gelişen kişilerin doktora muayene olmasında fayda vardır. Bunun için öncelikle **Fizik tedavi ve rehabilitasyon veya iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurulabilir.** Primer olabileceği gibi sekonder Raynaud fenomeni de söz konusu olabilir. Doktor sekonder hastalıktan şüphelenirse ek testler gerekebilir. Sekonder Raynaud sendromu şüphesinde **Romatoloji bölümüne sevk gerekebilir.**

*Tanı tıbbi öykü, fizik muayene ve tetkiklere göre konulur. Kan testlerinde kan sayımı, romatizmal hastalık belirteçleri, iltihap belirteçleri bakılabilir.* Röntgen filmi ile boyunda kola giden damarlara baskı yapabilecek fazladan bir kemik (**servikal kaburga**) olup olmadığı araştırılabilir.

![Raynaud Fenomeni tanısı](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2023/11/geriatric-specialist-examining-age-changes-of-elde-2021-11-02-18-59-19-utc-1024x683.jpg.webp)

Tırnağın mikroskopta incelendiği kapilleroskopi yöntemi parmak damarlarının görülmesini sağlar. Soğuk stres testi veya termografi vücudun soğuğa nasıl reaksiyon verdiğini gösterebilir. **Bu testte soğuk su kullanılır, ardından el veya ayakların normal sıcaklığa ne kadar sürede döndüğü kaydedilir.**

Sklerodermalı hastalar büyük ihtimalle hastalıklarının bir döneminde Raynaud fenomeni yaşar. Ancak Raynaud fenomeni olan kişilerin büyük kısmında **skleroderma** veya **başka bir bağ dokusu hastalığı gelişmez.**

## Raynaud Fenomeni Tedavisi Nasıl Olur?

![soğuk havalarda ](https://doktorfizik.com/wp-content/uploads/2024/02/woman-hands-with-atopic-dermatitis-eczema-allerg-2023-11-27-04-59-25-utc-1024x683.jpg.webp)

- **Primer Raynaud** rahatsız edici bir deneyim olsa da genelde çok ciddi bir sorun değildir. Elleri sıcakta tutmak ve ani sıcaklık değişikliklerinden kaçınmak önerilir.
- Raynaud fenomeni olan kişilerde bu sorun genelde hep var olmaya devam eder. Zaman içinde atakların şiddeti azalabilir. Eğer **ilaç yan etkisi gibi bir nedene bağlı ise nedenin ortadan kalkması ile kaybolabilir.** Doktorunuza danışmadan düzenli kullanmanız gereken herhangi bir ilacı kesmemelisiniz.
- **Kan damarlarını genişleten bazı ilaçlar tedavide önerilebilir**. Bunların başında kalsiyum kanal blokeri ilaçlar gelir. Ancak ilaçların etkisi parmak damarları ile sınırlı olmadığından **yüzde kızarma, baş ağrısı gibi yan etkileri olabilir.** Pek çok kişi ise yan etki hissetmeden ilaçtan fayda görebilir.
- Hipertansiyon tedavisinde kullanılan **ACE inhibitörü veya anjiyotensin reseptör antagonisti** grubundan ilaçlar da **Raynaud fenomeni** tedavisinde tercih edilebilir.
- Depresyon tedavisinde kullanılan **fluoksetin dolaşımın iyileşmesine yardım edebilir.**
- Şiddetli vakalarda damardan **(IV) ilaç tedavisi gerekebilir veya fosfodiesteraz inhibitörü** ilaçlar önerilebilir.

**Okumaya Devam Edin:** [Huzursuz Bacak Sendromu İçin 7 Öneri](https://doktorfizik.com/populer-konular/saglikli-yasam/huzursuz-bacak-sendromu-icin-7-oneri/)

#### Referans

- Musa R, Qurie A. [Raynaud Disease (Raynaud Phenomenon, Raynaud Syndrome)](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499833/) [Updated 2019 Feb 14]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2019 Jan-.