İnme (Felç) Geçiren Hastada İlk Yardım
Yazan ve tıbbi kontrol: Prof. Dr. Engin Çakar · Son kontrol:
Kısa cevap: İnme şüphesinde ilk ve en önemli adım hemen 112'yi aramak ve belirtilerin başladığı saati not etmektir. Yüzde kayma, kolda güçsüzlük ve konuşma bozukluğu tipik belirtilerdir; pıhtı eritici tedavi ve pıhtı çıkarma işlemleri yalnızca sınırlı bir zaman diliminde uygulanabilir. Hastaya ağızdan ilaç, yiyecek veya su verilmemeli, parmak uçları iğnelenmemeli ve kendi imkânlarınızla değil ambulansla hastaneye ulaştırılmalıdır.
İnme sırasında zaman çok önemlidir. İnmenin hızlıca farkedilmesi, hastanın sağlık kuruluşuna erkenden ulaştırılması ve yapılacak ilk yardım; hastanın hayatta kalma şansını arttırır ve inme sırasında gelişebilecek fonksiyonel bozuklukları azaltır. İnmede erken müdahale ve ilk yardım, daha fazla beyin dokusunun hasar görmesini engeller. Dolayısıyla herkesin inme belirtilerini bilmesi çok önemlidir.
İnme (Felç) Belirtileri Nelerdir?
İnmenin erken tanınması için yüz, kollar ve konuşma hızlıca değerlendirilir. İngilizce bu test akılda kalması için FAST (çabuk) şeklinde kodlanmıştır.
- Face (Yüz): Kişiden gülümsemesini isteyin. Yüzün bir yarısı donuk kalıyor mu bakın. Yüzün kayması, yüzün bir yarısının aşağı sarkması veya ağız kenarından salya akması inme belirtisidir.
- Arms (Kollar): Kişiden her iki kolunu kaldırmasını isteyin. Bir kol aşağıda kalıyor mu? Kolun veya bacağın güçsüzleşmesi, bir şeyleri tutamamak, ayağı kaldıramamak, aniden kol veya bacakta hissizlik gelişmesi. Kolun veya bacağın kendimize ait değilmiş gibi hissedilmesi inme belirtisidir.
- Speech (Konuşma): Kişiden kısa bir cümle söylemesini isteyin. Peltek veya garip mi konuşuyor? Konuşma bozukluğu, birden konuşmanın değişmesi, dilin ağza dolanması ve anlaşılmaz konuşmak inme belirtisidir.
- Time (Zaman): Eğer bu belirtilerden en az biri varsa zaman kaybetmeden 112’yi arayın.
Okumaya devam edin : “İnme Belirtileri Nelerdir?“
İnme (Felç) Geçiren Hastaya Müdahale
- Hemen 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Acil yardım beklerken mümkün olduğunca sakin olun.
- Hastanın güvenli ve rahat bir pozisyonda olduğundan emin olun. Başın hafifçe kaldırılmış olması ve kişinin kusma durumuna karşın desteklenmiş olarak yan yatışta yatırılması önerilir.
- Hastanın nefes alıp almadığını kontrol edin. Nefes almakta güçlük varsa kravat veya atkı gibi boğazı sıkabilecek giysileri gevşetin.
- Hastayla sakin ve güven verici bir şekilde konuşun.
- Hastaya yiyecek ve içecek bir şey vermeyin.
- Hastanın durumunda gelişebilecek değişiklikler için hastayı dikkatlice gözlemleyin.
- Gelen acil yardım ekibine belirtilerin ne olduğunu ve ne zaman başladığını detaylıca anlatın. Hastanın inme geçirirken düşmesi, kafasını çarpması gibi durumları bildirmek çok önemlidir.
İnme (Felç) Geçiren Hastanın Tedavisi
Hastanede yapılacak olan doktor muayenesi ve beyin görüntüleme tetkikleri (MR veya Tomografi) sonrasında beyin dokusunda hasar olup olmadığı ve beyin kanaması geçirilip geçirilmediği anlaşılmakta, hastaya inme tanısı konulmaktadır. İnme tanısı konulduğu anda inme tedavisi başlar. Tedaviyi etkileyeceği için inme tipi hemen belirlenmelidir. Sonraki aşamada bu inmenin kalple veya diğer damarlarla ilişkisi olup olmadığı, sebep olabilecek diğer hastalıklarla ilişkisi gibi durumlar araştırılır.
- Damar tıkanıklığına bağlı inmelerde damar açıcı tedaviler uygulanabilir. Doktor, aspirin veya pıhtı eritici tedavi verebilir. Bu tür tedaviler belirtilerin başlamasından itibaren ilk 3 saatte en iyi etkiyi verirler.
- Beyin kanamasına bağlı inmelerde ise pıhtı eritici ilaçlar durumu kötüleştirebilir. Bu hastalara kanamayı durdurucu tedaviler uygulanabilir. Bazen beyin cerrahisi uzmanı tarafından ameliyat yapılması gerekebilir.
İlginizi Çekebilir : “İnme Sonrası Fizik Tedavide Zamanın Önemi“
Kaynak
Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı Prof. Dr. Engin Çakar inme (felç) tedavisi, beyin hasarı tedavisi ve ağrı tedavisi üzerine 20 yılı aşkın tecrübeye sahiptir.
Yapılması ve yapılmaması gerekenler
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| 112'yi arayın, belirti başlama saatini not edin | Ağızdan ilaç (aspirin dahil), su veya yiyecek vermeyin |
| Hastayı güvenli, yan yatar pozisyonda tutun (kusma varsa) | Parmak ucu iğneleme, kulak memesi kanatma gibi uygulamalar yapmayın |
| Kullandığı ilaçların listesini hazırlayın | “Geçer” diye beklemeyin; belirtiler düzelse bile başvurun |
Video: İnmeyi 10 saniyede anlamak
Videoyu oynat: İnmeyi 10 saniyede anlamakSık sorulan sorular
Felç geçiren kişiye aspirin verilir mi? Hayır. İnme beyin kanaması da olabilir; görüntüleme yapılmadan ağızdan ilaç verilmemelidir.
İnme belirtileri nelerdir? Ani başlayan yüzde kayma, kol/bacakta güç kaybı, konuşma bozukluğu, görme kaybı, denge kaybı ve ani şiddetli baş ağrısı.
Belirtiler geçerse yine de hastaneye gitmeli miyim? Evet. Geçici iskemik atak, yakında büyük bir inme geleceğinin habercisi olabilir.
İnmede tedavi için ne kadar süre var? Pıhtı eritici tedavi genellikle ilk 4,5 saatte, pıhtı çıkarma seçilmiş hastalarda daha uzun sürede uygulanabilir; her dakika önemlidir.
İlgili içerikler
Kaynaklar
- Hilditch M ve ark. BE-FAST vs FAST in prehospital stroke recognition: a systematic review. Br J Community Nurs. 2025. PubMed 40862575
- Casaubon LK ve ark. Canadian Stroke Best Practice Recommendations: Hyperacute Stroke Care Guidelines, Update 2015. Int J Stroke. 2015. PubMed 26148019
- NICE NG128: Stroke and TIA in over 16s. www.nice.org.uk
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için hekiminize danışın.
