Ayağın Dış Kısmında Ağrı – Kuboid Sendromu
Tıbbi kontrol: Prof. Dr. Engin Çakar · Son kontrol:
Kısa cevap: Ayağın dış yan ağrısı en sık ayak bileği burkulması sonrası bağ yaralanması, peroneal tendon sorunları, 5. metatars (küçük parmak kemiği) stres kırığı ve kuboid sendromuna bağlıdır. Kuboid sendromu, kuboid kemiğin hafif yer değiştirmesi veya eklem disfonksiyonu olarak tanımlanır ve tanısı muayeneyle konur. Basamayacak kadar ağrı, belirgin şişlik veya kemik üzerinde hassasiyet varsa kırığı dışlamak için röntgen gerekir.
Kuboid sendromu kuboid kemik etrafındaki eklem ve bağların zedelenmesi sonucu gelişen ağrılı bir durumdur. Kuboid kemik, topuk kemiği kalkaneus ile 4-5. tarak (metatars) kemikleri arasında yer alır. İç tarafta lateral kuneiform ve naviküler kemiklerle komşudur.
Kuboid sendromunda ayağın dış yan kenarında, küçük parmak tarafında ağrı görülür. Ağrı ayağın ortasında, dört ve beşinci parmak kökünde de hissedilebilir.
Ayağın Dış Yan Tarafında Ağrı Neden Olur?
Ayağın orta kesiminde dış kenarda bulunan kuboid kemiğinin kısmi çıkığı (subluksasyonu) söz konusudur. Kemik, aşağı yer değiştirerek komşu kalkaneus kemiği ile olan normal dizilimden çıkar. Ani bir travma veya aşırı kullanım yaralanması buna neden olabilir.
- Aşırı kullanım yaralanması uzun süren yoğun aktiviteye bağlı oluşur. Sporcularda ve dansçılarda daha sık görülür. Hızlı yan hamlelerin olduğu tenis, bu açıdan risklidir.
- Uygun olmayan ayakkabı ile, düzensiz zeminde ve istirahat periyotlarına dikkat etmeden yapılan sporlar riski arttırır.
- Ayak bileğinin içe döndüğü burkulmalar kuboid sendromuna yol açabilir. Nadiren, dışa doğru burkulmalarda da oluşabilir.
- Ayağı içe basarak yürüyenlerde kuboid sendromu daha sık bildirilmiştir. Baldır kaslarının (peroneus longus) gergin olması ayak içe dönmüşken kuboidin çekilmesine yol açabilir.
- Fazla kilolu olmak da risk faktörüdür.
İlginizi Çekebilir : “Aşırı Kullanım Yaralanması (Overuse Injury) Nedir?“
Kuboid Sendromunun Belirtileri
- Ayağın dış yan kenarında ağrı: Ağrı aniden veya zaman içinde gelişebilir. Ağrı künt, sızlama şeklinde veya keskin, akut ağrı şeklinde olabilir.
- Yürüme sırasında ağrı görülebilir ve zıplama aktiviteleri çok ağrılı olabilir.
- Parmak ucunda yükselince ağrı artabilir.
- Ağrı ile birlikte ödem ve ayak tabanında hassasiyet görülebilir.
- Ayak ve ayak bileğinin hareketleri kısıtlanabilir.
Hangi Durumlarla Karışabilir?
- Stres kırığı (kuboid, kalkaneus veya 4-5. metatarsal kemiklerde)
- Ayak bileği burkulması
- Kalkaneonaviküler koalisyon
- Plantar fasiit
- Sinüs tarsi sendromu
- Tendinit (peroneus longus, ekstansör digitorum brevis)
- Nöropati (sural sinir, lateral plantar sinir)
- Gut
- Anterolateral ayak bileği sıkışması (impingement)
Tanı Nasıl Konulur?
Ayak, vücudumuzun en karmaşık kısımlarından biridir. 28 kemik, 30 eklem, 100 civarında kas, bağ ve tendon içerir. Kuboid sendromunun belirtileri çok spesifik olmadığı için tanı koymak zor olabilir.
Röntgen filmi, MR görüntüleme gibi teknikler normal sonuçlanabilir ancak olası diğer sorunları dışlamak açısından yararlıdır. Tanı tıbbi öykü ve fizik muayene ile konulur. Midtarsal adduksiyon testi ve midtarsal supinasyon testi fizik muayenede kuboid sendromu tanısı koymaya özel manevralardır.
Ayağın Dış Yan Tarafında Ağrı Nasıl Tedavi Edilir?
İstirahat ilk adımdır. Ayağı zorlayan aktivitelerden kaçınmak gerekir. Soğuk uygulama, elastik bandajla hafif sıkarak sarma (kompresyon) ve ayağı yüksekte tutma kişinin kendi kendine yapabileceği tedavilerdir.
Kuboid sendromu tedavisinde: Tabanlık kullanımı, kinezyoteyp veya diğer bantlama yöntemleri, masaj, egzersiz (germe, güçlendirme, denge) ve ağrı kesici ilaçlar yer alır.
Kuboid sendromunda özel manipülasyon teknikleri ile kemiğin dizilimini normale getirerek tedavi olmak mümkün olabilir. Bunun için fizik tedavi ve rehabilitasyon doktoruna muayene olabilirsiniz. Manipülasyon; kırık, dolaşım problemleri, artrit gibi benzer şikayetlere yol açabilen başka sorunlarda sakıncalı olabilir.
İyileşme, sorunun ciddiyetine ve nedenine göre birkaç gün veya hafta sürebilir. Vakaların büyük bir kısmı tam olarak iyileşir. Tekrarlama riski azdır.
İlginizi Çekebilir : “Doğru Ayakkabı Seçimi Nasıl Olmalı?“
Referans
- Patterson SM. Cuboid syndrome: a review of the literature. J Sports Sci Med. 2006;5(4):597–606. Published 2006 Dec 15.
- Başlık görseli: Angoules AG, Angoules NA, Georgoudis M, Kapetanakis S. Update on diagnosis and management of cuboid fractures. World J Orthop 2019; 10(2): 71-80
Ayağın dış yanında ağrı: nedenler
| Neden | İpucu |
|---|---|
| Kuboid sendromu | Burkulma veya aşırı kullanım sonrası ayak ortası dış yanında ağrı, itme fazında artar |
| 5. metatars kırığı | Küçük parmak kemiği tabanında hassasiyet; röntgen gerekir |
| Peroneal tendinit | Dış topuk kemiğinin arkasında ağrı, şişlik |
| Bağ (ligaman) yaralanması | Burkulma öyküsü, morarma |
| Ayağın dış yanında kemik çıkıntısı | 5. metatars tabanı belirginliği veya bunionette (terzi bunyonu) |
Sık sorulan sorular
Ayağın dış yan tarafında ağrı nasıl geçer? Nedene göre değişir; dinlenme, uygun ayakkabı, buz ve egzersiz çoğu zaman yeterlidir. Kuboid sendromunda manuel tedavi ve bantlama uygulanabilir.
Ayağın dış yanında kemik çıkması neden olur? Çoğu zaman 5. metatars tabanının belirginliği veya küçük parmak bunyonudur; ağrılı ise muayene edilmelidir.
Kuboid sendromu kaç günde geçer? Hafif olgularda birkaç günde-birkaç haftada düzelir; uzarsa farklı tanılar araştırılmalıdır.
Ne zaman röntgen gerekir? Dört adım basamama, kemik üzerinde belirgin hassasiyet veya ciddi şişlik varsa.
Ayağın dış yanı ağrısında hangi ayakkabı uygun? Topuk desteği iyi, tabanı esnek olmayan ve ayak ortasını destekleyen ayakkabılar önerilir.
İlgili içerikler
Kaynaklar
- Cooper MT ve ark. Common Painful Foot and Ankle Conditions: A Review. JAMA. 2023. PubMed 38112812
- Vuurberg G ve ark. Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline. Br J Sports Med. 2018. PubMed 29514819
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için hekiminize danışın.
